Hai en Hugo Cabret unha serie de frases sobre o cine, que é o tema do filme. "Era como soñar de día", "É o único lugar onde os soños se fan realidade", "Aquí fabricanse os soños". Tamén se asocia unhas cantas veces o cine á maxia (claro, Mélies era mago). É dicir, remíte a lugares comúns, tópicos: a maxia do cinema, a fábrica de soños. Esta é unha primeira dimensión do discurso da película, que é a máis facil de asumir para o público. Imaxino que por iso se fai tan explícita. Ocupa un primeiro nivel emocional, pero o máximo interese da peli está no diálogo entre este e un trasfondo moito máis potente, que é a asociación do cine coa idea de perda.
Esa asociación é a que conecta a Hugo con Mélies. Hugo perdeu ó seu pai, e liga o seu recordo ó cine. Mélies non só perdeu a súa grandeza ou o seu recoñecemento: perdeu a súa obra, coa importancia que ten sempre para un artista. Non só é isto unha reivindicación do carácter artístico do cine. Esta trascendencia do cinema na vida lévase ó extremo, ata o punto de que o descubrimento das orixes de Mélies (e da historia do cine) é imprescindible
para chegar ó final feliz (chega a xogarse con outro lugar común, este algo torpe: "os finais felices só existen no cine".). Se se fala de Hugo Cabret como o filme máis persoal de Scorsese, é porque encaixa como a expresión da súa cinefilia. É unha mostra dun posible "cine de cinéfilos" (cal non o é?) no que o cine é crucial ata dentro da propia narración. Case sempre cunha noción de refuxio, como podía pasar para Antoine Doinel e como seguramente o foi para Scorsese, o propio Truffaut, Peter Bogdanovich ou Tarantino. E este discurso atopa o seu espazo nun filme comercial.
A perda dos personaxes é solucionada polo cine, que lle devolve a Mélies o recoñecemento e lle dá a Hugo un pai. O propio Mélies, o pai do cinema. Outra metáfora evidente. A dúbida está en se este discurso é efectivo. Dende logo, o cinéfilo pódese queixar de que relacionar o cinema cos soños sexa exprimir pouco a cabeza. Pero o certo é que eses dous tópicos do principio son as primeiras ideas que podemos asociar á fascinación co cinema como espectadores. E o feito de que os que experimentan iso sexan nenos devólvenos
ó primitivo (ou ó infantil: búscase a inocencia). Hai un intento de devolvernos esa fascinación, que primeiro é visual, a través do uso do 3D. O prólogo é unha inmersión nese universo, e Scorsese remarca iso cos planos secuencia que presentan os tuneis da estación por onde Hugo se move. É de agradecer que o 3D teña, desta vez, razón de ser, ó tratalo aquí como herdeiro das trucaxes de Mélies. É a nova maxia, o único posible tendo en conta que os espectadores estamos, en teoría, de volta e media e xa non somos impresionables. Hai que discernir se se procuraba crear un universo realista ou non. Para min, é verosímil pero non realista. É o universo duns nenos, esaxerado, distorsionado e preciosista.
Pero claro, no momento en que se toma partido por un filme (especialmente contra Paula) é normal esquecerse de falar dos seus erros, que así parece que un ten máis razón. Máis aló do discutible dalgunhas interpretacións ou dos elementos cómicos, están no traslado de todo este discurso sobre o cine á película. Ou non. A clave está en se cremos ou non na inocencia dos rapaces cando descobren o cine. Na distancia (ou, por contra, na empatía) que poida provocar no espectador entendido e no que non o é para nada. Eu estou con Scorsese. Conecto coa súa honestidade como cineasta e namorado do cinema. Que pode ser unha redundancia, porque facer cine e non amalo debería ser un absurdo. Pero, no momento en que o público se cansou de ir ás salas, esta peli é un intento loable de devolvernos a elas. Oxalá sirva para algo.
